شماره‌ 2335‏‎ ‎‏‏،‏‎6 FEB 2001 بهمن‌1379 ، ‏‎ سه‌شنبه‌ 18‏‎
Front Page
National
International
Across Iran
Metropolitan
Features
Life
Business
Stocks
Sports
World Sports
Religion
Science/Culture
Arts
Articles
Last Page
‌‏‎ ‌‏‎ ‌‏‎ مساجد عبداللهي کردستان نمونه کهنترين مساجد صدر اسلام ‌‏‎


دکتر سوران کردستاني محقق و نويسنده کرد ‌‏‎ ‌‏‎
‌‏‎ ويژگيهاي مساجد عبداللهي کردستان ‌‏‎ به‌‏‎ نگاهي‌‏‎
كردستان‌‏‎ مساجد‏‎ كهنترين‌‏‎ عبداللهي‌ ، ‏‎ مساجد‏‎ مجموعه‌‏‎ :درآمد‏‎
كه‌‏‎ است‌‏‎ صدراسلام‌‏‎ مساجد‏‎ نمونه‌هاي‌‏‎ قديمي‌ترين‌‏‎ از‏‎ و‏‎ ايران‌‏‎
دست‌‏‎ به‌‏‎ كردستان‌‏‎ فتح‌‏‎ هنگام‌‏‎ به‌‏‎ تاريخي‌ ، ‏‎ متون‌‏‎ اساس‌‏‎ بر‏‎
در‏‎ ‎‏‏،‏‎(ع‌‏‎)مجتبي‌‏‎ حسن‌‏‎ امام‌‏‎ حضرت‌‏‎ سركردگي‌‏‎ به‌‏‎ اسلام‌ ، ‏‎ سپاهيان‌‏‎
شده‌‏‎ ساخته‌‏‎ عبدالله‌بن‌عمر‏‎ فرمان‌‏‎ به‌‏‎ قمري‌ ، ‏‎ هجري‌‏‎ سال‌ 18‏‎
اين‌‏‎ نگارنده‌‏‎ توسط‏‎ مساجد ، ‏‎ نوع‌‏‎ اين‌‏‎ از‏‎ نمونه‌‏‎ چندين‌‏‎.‎است‌‏‎
كردستان‌‏‎ در‏‎ شمسي‌‏‎ تا 1371‏‎ سالهاي‌ 1359‏‎ فاصله‌‏‎ در‏‎ سطور ، ‏‎
شهر‏‎ عبداللهي‌‏‎ مساجد‏‎ آنها‏‎ مشهورترين‌‏‎ كه‌‏‎ شده‌‏‎ شناسايي‌‏‎ ايران‌‏‎
عبداللهي‌‏‎ مساجد‏‎ نيز‏‎ و‏‎ -كردستان‌‏‎ جنوب‏‎ در‏‎ -‎پاوه‌‏‎
شهرستان‌‏‎ توابع‌‏‎ از‏‎ "موژژ‏‎" و‏‎ "پيرمقداد‏‎" و‏‎ "نگل‌‏‎"روستاهاي‌‏‎
.است‌‏‎ سنندج‌‏‎
نمودن‌‏‎ روشن‌‏‎ منظور‏‎ به‌‏‎ فوق‌ ، ‏‎ مقدمه‌‏‎ ذكر‏‎ از‏‎ پس‌‏‎ پژوهش‌‏‎ اين‌‏‎ در‏‎
ماندگاري‌‏‎ جهت‌‏‎ راههايي‌‏‎ يافتن‌‏‎ و‏‎ مساجد‏‎ اين‌‏‎ كنوني‌‏‎ وضعيت‌‏‎
مختلف‌‏‎ بخشهاي‌‏‎ نگارنده‌ ، ‏‎ ميداني‌‏‎ پژوهشهاي‌‏‎ اساس‌‏‎ آنها ، بر‏‎
به‌‏‎ تفصيل‌‏‎ به‌‏‎ سپس‌‏‎ و‏‎ گرديده‌‏‎ مشخص‌‏‎ عبداللهي‌‏‎ مساجد‏‎ ساختمان‌‏‎
مساجد‏‎ گونه‌‏‎ اين‌‏‎ معماري‌‏‎ تشكيل‌دهنده‌‏‎ و‏‎ مختلف‌‏‎ عناصر‏‎ توصيف‌‏‎
بي‌پيرايه‌‏‎ و‏‎ ساده‌‏‎ بسيار‏‎ معماري‌‏‎ شيوه‌‏‎است‌‏‎ شده‌‏‎ پرداخته‌‏‎
هنري‌‏‎ صبغه‌‏‎ و‏‎ خاص‌‏‎ ظرافتهاي‌‏‎ از‏‎ سادگي‌‏‎ عين‌‏‎ در‏‎ كه‌‏‎ مساجد‏‎ اين‌‏‎
مساجد‏‎ نوع‌‏‎ اين‌‏‎ معماري‌‏‎ ويژگي‌‏‎ مهمترين‌‏‎ نيست‌ ، ‏‎ بي‌بهره‌‏‎ نيز‏‎
.مي‌گردد‏‎ محسوب‏‎ كهن‌‏‎
يافته‌ها‏‎ تحليل‌‏‎ و‏‎ تجزيه‌‏‎ به‌‏‎ پژوهش‌‏‎ اين‌‏‎ بخش‌‏‎ واپسين‌‏‎
انهدام‌‏‎ روبه‌‏‎ و‏‎ نابسامان‌‏‎ وضعيت‌‏‎ درباره‌‏‎ و‏‎ شده‌‏‎ پرداخته‌‏‎
پيشنهادهايي‌‏‎ متعاقبا‏‎ و‏‎ شده‌‏‎ داده‌‏‎ هشدار‏‎ مساجد‏‎ اينگونه‌‏‎
.است‌‏‎ گرديده‌‏‎ ارائه‌‏‎ مساجد‏‎ اين‌‏‎ ترميم‌‏‎ و‏‎ حفظ‏‎ و‏‎ نظارت‌‏‎ جهت‌‏‎
شيوه‌‏‎ هنري‌‏‎ ظرافتهاي‌‏‎ از‏‎ الگوبرداري‌‏‎ كه‌ ، ‏‎ آن‌‏‎ سخن‌‏‎ فرجام‌‏‎
كار‏‎ به‌‏‎ فناوريهاي‌‏‎ زمينه‌‏‎ در‏‎ ويژه‌‏‎ به‌‏‎ عبداللهي‌ ، ‏‎ معماري‌‏‎
شبستان‌‏‎ ستونهاي‌‏‎ پايه‌‏‎ و‏‎ سرستونها‏‎ و‏‎ ستونها‏‎ و‏‎ سقف‌‏‎ رفته‌در‏‎
عرف‌‏‎ و‏‎ فرهنگ‌‏‎ با‏‎ مطابق‌‏‎ و‏‎ پيشينيان‌‏‎ تجارب‏‎ اساس‌‏‎ بر‏‎ كه‌‏‎ آنها‏‎
است‌ ، ‏‎ گرفته‌‏‎ صورت‌‏‎ مساجد‏‎ اين‌‏‎ محل‌‏‎ محيطي‌‏‎ زيست‌‏‎ شرايط‏‎ و‏‎
طراحي‌هاي‌‏‎ در‏‎ راهبردي‌ ، ‏‎ اصول‌‏‎ از‏‎ يكي‌‏‎ عنوان‌‏‎ به‌‏‎ مي‌تواند‏‎
نظر‏‎ امعان‌‏‎ و‏‎ توجه‌‏‎ مورد‏‎ مساجد ، ‏‎ معماري‌‏‎ زمينه‌‏‎ در‏‎ آينده‌‏‎
.گيرد‏‎ قرار‏‎
اجمالي‌‏‎ مروري‌‏‎ *
عبداللهي‌‏‎ مساجد‏‎ تاريخچه‌‏‎ بر‏‎
ايران‌‏‎ كردستان‌‏‎ در‏‎
توجه‌‏‎ مورد‏‎ چندان‌‏‎ شكوه‌‏‎ با‏‎ ابنيه‌‏‎ تاسيس‌‏‎ اسلام‌ ، ‏‎ صدر‏‎ در‏‎
زيرا‏‎ داشت‌ ، ‏‎ بي‌پيرايه‌‏‎ و‏‎ ساده‌‏‎ بسيار‏‎ ساختاري‌‏‎ مسجد ، ‏‎ و‏‎ نبود‏‎
آرامش‌‏‎ و‏‎ باطن‌‏‎ صفاي‌‏‎ و‏‎ ساده‌زيستي‌‏‎ پيام‌آور‏‎ اساسا‏‎ اسلام‌‏‎
هيمنه‌‏‎ و‏‎ كبكبه‌‏‎ و‏‎ تفرعن‌‏‎ و‏‎ نخوت‌‏‎ هرگونه‌‏‎ مخالف‌‏‎ و‏‎ انسان‌‏‎ روحي‌‏‎
بسيار‏‎ شيوه‌اي‌‏‎ مسلمانان‌‏‎ مساجد‏‎ نخستين‌‏‎ رو ، ‏‎ اين‌‏‎ از‏‎ هم‌‏‎.است‌‏‎
شرايط‏‎ نشانگر‏‎ امر‏‎ اين‌‏‎ واقع‌ ، ‏‎ در‏‎ و‏‎ داشته‌‏‎ بي‌پيرايه‌‏‎ و‏‎ ساده‌‏‎
و‏‎ ساده‌‏‎ ويژگي‌‏‎ البته‌‏‎.‎است‌‏‎ بوده‌‏‎ عصر‏‎ آن‌‏‎ زندگي‌‏‎ ضرورتهاي‌‏‎ و‏‎
زندگي‌‏‎ ظرافتهاي‌‏‎ با‏‎ اسلامي‌ ، ‏‎ اوليه‌‏‎ قرون‌‏‎ مساجد‏‎ بي‌پيرايگي‌‏‎
اسلام‌‏‎ صدر‏‎ مسلمانان‌‏‎ بومي‌‏‎ فناوري‌هاي‌‏‎ و‏‎ هنري‌‏‎ صبغه‌‏‎ و‏‎ ذوق‌‏‎ و‏‎
كهنترين‌‏‎ معماري‌‏‎ در‏‎ بسا‏‎ چه‌‏‎ اصولا‏‎ و‏‎ است‌‏‎ نداشته‌‏‎ مغايرتي‌‏‎
ذوقي‌‏‎ آثار‏‎ و‏‎ هنري‌‏‎ ظرايف‌‏‎ و‏‎ لطايف‌‏‎ اسلامي‌ ، ‏‎ مساجد‏‎
پيچيدگي‌‏‎ حال‌ ، ‏‎ هر‏‎ به‌‏‎بازشناخت‌‏‎ بتوان‌‏‎ را‏‎ شگفت‌انگيزي‌‏‎
به‌‏‎ نبايد‏‎ لزوما‏‎ مساجد ، ‏‎ نگار‏‎ و‏‎ نقش‌‏‎ و‏‎ تزئينات‌‏‎ و‏‎ ساختاري‌‏‎
و‏‎ تعبير‏‎ آنها‏‎ معماري‌‏‎ ظرافتهاي‌‏‎ و‏‎ هنري‌‏‎ آفرينشهاي‌‏‎ مفهوم‌‏‎
.گردد‏‎ تلقي‌‏‎
-قمري‌‏‎ هجري‌‏‎ سال‌ 18‏‎ در‏‎ اينكه‌‏‎ بر‏‎ مصرحند‏‎ كردستان‌‏‎ تواريخ‌‏‎
دين‌‏‎ تبليغ‌‏‎ منظور‏‎ به‌‏‎ اسلام‌‏‎ سپاه‌‏‎ -ثاني‌‏‎ خليفه‌‏‎ خلافت‌‏‎ مقارن‌‏‎
و‏‎ (‎ع‌‏‎)حسن‌مجتبي‌‏‎ امام‌‏‎ حضرت‌‏‎ سركردگي‌‏‎ به‌‏‎ اسلام‌‏‎ مبين‌‏‎
ايران‌‏‎ سوي‌‏‎ به‌‏‎ ابي‌عبيده‌انصاري‌‏‎ و‏‎ عمر‏‎ عبدالله‌بن‌‏‎
كرمانشاه‌‏‎ حوالي‌‏‎ به‌‏‎ و‏‎ گذشته‌‏‎ عرب‏‎ عراق‌‏‎ خاك‌‏‎ از‏‎ و‏‎ شتافته‌اند‏‎
يماني‌‏‎ حذيفه‌‏‎ و‏‎ (‎ع‌‏‎)امام‌حسن‌‏‎ حضرت‌‏‎ نقطه‌ ، ‏‎ اين‌‏‎ از‏‎.‎رسيده‌اند‏‎
و‏‎ ري‌‏‎ و‏‎ همدان‌‏‎ سوي‌‏‎ به‌‏‎ عبدالمطلب‏‎ عباس‌بن‌‏‎ قثم‌بن‌‏‎ و‏‎
عمرو‏‎ عبدالله‌بن‌‏‎ اما‏‎.‎گشته‌اند‏‎ رهسپار‏‎ مازندران‌‏‎
و‏‎ نهاده‌‏‎ زور‏‎ شهر‏‎ سوي‌‏‎ روبه‌‏‎ سوار‏‎ هزار‏‎ با‏‎ ابي‌عبيده‌انصاري‌‏‎
ميان‌‏‎ نقطه‌ ، ‏‎ اين‌‏‎ در‏‎.فرودآمده‌اند‏‎ سيروان‌‏‎ رودخانه‌‏‎ كنار‏‎ در‏‎
يكي‌‏‎ در‏‎ و‏‎ گرفته‌‏‎ در‏‎ قتال‌‏‎ و‏‎ جنگ‌‏‎ مسلمان‌‏‎ اعراب‏‎ و‏‎ بومي‌‏‎ اكراد‏‎
در‏‎ و‏‎ نوشيده‌‏‎ شهادت‌‏‎ شربت‌‏‎ انصاري‌‏‎ ابي‌عبيده‌‏‎ جنگها ، ‏‎ همين‌‏‎ از‏‎
اشتهار‏‎ (‎ابي‌عبيده‌‏‎)‎ به‌‏‎ هم‌اينك‌‏‎ كه‌‏‎ مكاني‌‏‎ در‏‎ شهرزور‏‎ صحراي‌‏‎
سركردگي‌‏‎ به‌‏‎ اسلام‌‏‎ سپاهيان‌‏‎ سپس‌ ، ‏‎.‎است‌‏‎ گرديده‌‏‎ مدفون‌‏‎ دارد ، ‏‎
توفيق‌‏‎ كردنشين‌‏‎ مناطق‌‏‎ و‏‎ روستاها‏‎ تسخير‏‎ به‌‏‎ عمر‏‎ عبدالله‌بن‌‏‎
اسلام‌‏‎ مناطق‌‏‎ اين‌‏‎ كردان‌‏‎ جنگها ، ‏‎ همين‌‏‎ خلال‌‏‎ در‏‎ و‏‎ يافته‌اند‏‎
ايران‌ ، ‏‎ كردستان‌‏‎ مناطق‌‏‎ از‏‎ برخي‌‏‎ در‏‎.شده‌اند‏‎ مسلمان‌‏‎ و‏‎ آورده‌‏‎
و‏‎ جنگ‌‏‎ بدون‌‏‎ كردان‌‏‎ سوي‌‏‎ از‏‎ اسلام‌‏‎ پذيرش‌‏‎ بانه‌ ، ‏‎ همچون‌‏‎
از‏‎ گروه‌‏‎ اين‌‏‎ اين‌رو‏‎ از‏‎ ;است‌‏‎ گرفته‌‏‎ صورت‌‏‎ قتال‌‏‎ و‏‎ خونريزي‌‏‎
.يافته‌اند‏‎ اشتهار‏‎ (‎اختيارالديني‌‏‎)‎ به‌‏‎ كردان‌‏‎
مجموعه‌‏‎ نقاط ، ‏‎ اين‌‏‎ در‏‎ عبدالله‌بن‌عمر‏‎ فرمان‌‏‎ به‌‏‎
(عبداللهي‌‏‎ مساجد‏‎)‎به‌‏‎ بعدها‏‎ كه‌‏‎ شده‌‏‎ ساخته‌‏‎ عبادتگاههايي‌‏‎
پاوه‌‏‎ شهر‏‎ جانب‏‎ به‌‏‎ سپس‌‏‎ عمر‏‎ بن‌‏‎ عبدالله‌‏‎.‎است‌‏‎ گرديده‌‏‎ معروف‌‏‎
.مي‌دهد‏‎ فرمان‌‏‎ مسجدي‌‏‎ ساختن‌‏‎ به‌‏‎ آنجا‏‎ در‏‎ و‏‎ مي‌كند‏‎ عزيمت‌‏‎
يافته‌ ، ‏‎ شهرت‌‏‎ نيز‏‎ (‎عمران‌‏‎ عبدالله‌بن‌‏‎ مسجد‏‎) به‌‏‎ كه‌‏‎ بنا‏‎ اين‌‏‎
.است‌‏‎ ايران‌‏‎ كردستان‌‏‎ مساجد‏‎ كهنترين‌‏‎ از‏‎ يكي‌‏‎
ايران‌‏‎ كردستان‌‏‎ عبداللهي‌‏‎ مساجد‏‎ جغرافيايي‌‏‎ پراكندگي‌‏‎ *
فاصله‌‏‎ در‏‎ گرفته‌‏‎ انجام‌‏‎ -نگارنده‌‏‎ ميداني‌‏‎ پژوهشهاي‌‏‎ اساس‌‏‎ بر‏‎
مناطق‌‏‎ عبداللهي‌‏‎ مساجد‏‎ -خورشيدي‌‏‎ تا 1371‏‎ سالهاي‌ 1359‏‎
كردستان‌‏‎ از‏‎ منطقه‌‏‎ سه‌‏‎ در‏‎ عمده‌‏‎ طور‏‎ به‌‏‎ ايران‌ ، ‏‎ كردنشين‌‏‎
:گرديده‌اند‏‎ واقع‌‏‎ اردلان‌‏‎
:پاوه‌‏‎ عبداللهي‌‏‎ مساجد‏‎ (الف‌‏‎)‎
تقسيمات‌‏‎ در‏‎ كرمانشاه‌ ، ‏‎ استان‌‏‎ در‏‎ واقع‌‏‎ (‎پاوه‌‏‎)كنوني‌‏‎ شهر‏‎
بلوك‌‏‎ قراء‏‎ از‏‎ يكي‌‏‎ پهلوي‌ ، ‏‎ دوره‌‏‎ اوائل‌‏‎ و‏‎ قاجار‏‎ عهد‏‎ كشوري‌‏‎
(كنوني‌‏‎ كردستان‌‏‎ استان‌‏‎)اردلان‌‏‎ كردستان‌‏‎ ايالت‌‏‎ در‏‎ جوانرود‏‎
بر‏‎ قديمي‌‏‎ مسجد‏‎ چندين‌‏‎ شهر‏‎ اين‌‏‎ در‏‎است‌‏‎ مي‌گرديده‌‏‎ محسوب‏‎
نخستين‌‏‎ سده‌‏‎ در‏‎ تاريخي‌ ، ‏‎ متون‌‏‎ به‌‏‎ بنا‏‎ كه‌‏‎ است‌‏‎ مانده‌‏‎ جاي‌‏‎
زمينه‌‏‎ اين‌‏‎ در‏‎ مردوخ‌‏‎ تاريخ‌‏‎ مولف‌‏‎.گرديده‌اند‏‎ بنا‏‎ اسلامي‌‏‎
:مي‌نويسد‏‎
(كنوني‌‏‎ سنندج‌‏‎)‎دژ‏‎ سنه‌‏‎ شهر‏‎ غربي‌‏‎ جنوب‏‎ در‏‎ بلوك‌‏‎ اين‌‏‎ -جوانرود‏‎"
طرف‌‏‎ از‏‎ و‏‎ است‌‏‎ شهرزور‏‎ خاك‌‏‎ به‌‏‎ متصل‌‏‎ مغرب‏‎ طرف‌‏‎ از‏‎ -است‌‏‎ واقع‌‏‎
و‏‎ روانسر‏‎ دهات‌‏‎ به‌‏‎ مشرق‌‏‎ طرف‌‏‎ از‏‎ و‏‎ كرمانشاه‌‏‎ زهاب‏‎ به‌‏‎ جنوب‏‎
اين‌‏‎ در‏‎ قريه‌‏‎ صد‏‎ از‏‎ متجاوز‏‎.لهون‌‏‎ اورامان‌‏‎ به‌‏‎ شمال‌‏‎ طرف‌‏‎ از‏‎
كه‌‏‎ است‌‏‎ (پاوه‌‏‎)قريه‌‏‎ جوانرود‏‎ معتبر‏‎ قراء‏‎ از‏‎ يكي‌‏‎.‎هست‌‏‎ محل‌‏‎
از‏‎ بعضي‌‏‎ كه‌‏‎ است‌‏‎ مسجد‏‎ باب‏‎ پنج‌‏‎ داراي‌‏‎است‌‏‎ آن‌‏‎ معرب‏‎ (فاوج‌‏‎)‎
ص‌‏‎ ج‌/2‏‎ ".‎هستند‏‎ عمر‏‎ عبدالله‌‏‎ مسجد‏‎ به‌‏‎ معروف‌‏‎ و‏‎ قديمي‌‏‎ آنها‏‎
‎‏‏78‏‎
:سنندج‌‏‎ شهرستان‌‏‎ روستاهاي‌‏‎ عبداللهي‌‏‎ مساجد‏‎ (‎ب‏‎
واقع‌‏‎ شهرستان‌‏‎ اين‌‏‎ دهستان‌‏‎ سه‌‏‎ روستاهاي‌‏‎ در‏‎ مساجد‏‎ اين‌‏‎
:قرار‏‎ اين‌‏‎ از‏‎ گرديده‌اند ، ‏‎
/ئاره‌نان‌‏‎ /آرندان‌‏‎ روستاي‌‏‎ مسجد‏‎ سنندج‌ ، ‏‎ حومه‌‏‎ دهستان‌‏‎ (‎‏‏1‏‎
.سنندج‌‏‎ غربي‌‏‎ شمال‌‏‎ در‏‎ واقع‌‏‎
:روستاهاي‌‏‎ اميرآباد ، ‏‎ دهستان‌‏‎ (‎‏‏2‏‎
سنندج‌‏‎ شرقي‌‏‎ جنوب‏‎ در‏‎ /موژژ‏‎ /موچش‌‏‎ *
سنندج‌‏‎ درجنوب‏‎ پيرموغار‏‎ /پيرمقداد‏‎ *
سنندج‌‏‎ جنوب‏‎ در‏‎ ول‌‏‎ وشكه‌‏‎/ول‌‏‎ وشكه‌‏‎ *
سنندج‌‏‎ جنوب‏‎ در‏‎ ‎‏‏،‏‎/با‏‎ ره‌‏‎ ده‌‏‎ /باغ‌‏‎ دره‌‏‎ *
سنندج‌ ، ‏‎ غربي‌‏‎ جنوب‏‎ در‏‎ واقع‌‏‎ ژاوه‌رو‏‎ /ژاورود‏‎ دهستان‌‏‎ (‎‎‏‏3‏‎
واقع‌‏‎ زير‏‎ روستاهاي‌‏‎ در‏‎ منطقه‌‏‎ اين‌‏‎ عبداللهي‌‏‎ مساجد‏‎
:گرديده‌اند‏‎
وه‌ر‏‎ ته‌نگي‌‏‎/تنگي‌ور‏‎ روستاي‌‏‎ *
نزار‏‎/نزار‏‎ روستاي‌‏‎*
بزوه‌ش‌‏‎ /بزوش‌‏‎ روستاي‌‏‎ *
ايران‌‏‎ كردستان‌‏‎ عبداللهي‌‏‎ مساجد‏‎ معماري‌‏‎ به‌‏‎ چشم‌اندازي‌‏‎ *
مسجدعبداللهي‌‏‎ بخشهاي‌‏‎
نگارنده‌‏‎ ميداني‌‏‎ پژوهشهاي‌‏‎ از‏‎ برآمده‌‏‎ يافته‌هاي‌‏‎ به‌‏‎ بنا‏‎
كاملترين‌‏‎ در‏‎ -عبداللهي‌‏‎ مساجد‏‎ به‌‏‎ موسوم‌‏‎ ابنيه‌‏‎ اصلي‌‏‎ بخشهاي‌‏‎
:از‏‎ عبارتند‏‎ خود‏‎ فرم‌‏‎
زير‏‎ بخشهاي‌‏‎ همه‌‏‎ يا‏‎ چند‏‎ يا‏‎ يك‌‏‎ است‌‏‎ ممكن‌‏‎ كه‌‏‎ مسجد ، ‏‎ مدخل‌‏‎ -‎‏‏1‏‎
:گردد‏‎ شامل‌‏‎ را‏‎
.درب‏‎ مجاور‏‎ يا‏‎ سردرب‏‎ كتيبه‌‏‎ با‏‎ ورودي‌‏‎ درب‏‎ *
ورودي‌‏‎ دالان‌‏‎ يا‏‎ راهرو‏‎ *
مشجر‏‎ و‏‎ سنگفرش‌‏‎ حياط‏‎ *
كه‌‏‎ چوبي‌‏‎ طبقات‌‏‎ داراي‌‏‎ يا‏‎ ساده‌‏‎ حفراتي‌‏‎ بر‏‎ مشتمل‌‏‎ كن‌ ، ‏‎ كفش‌‏‎ *
.است‌‏‎ شده‌‏‎ تعبيه‌‏‎ ديوار‏‎ در‏‎
و‏‎ ورودي‌‏‎ بخش‌‏‎ دو‏‎ بر‏‎ مشتمل‌‏‎ نمازخانه‌ ، ‏‎ يا‏‎ مسجد‏‎ شبستان‌‏‎ -‎‏‏2‏‎
.(نمازخانه‌‏‎)‎ اصلي‌‏‎ صحن‌‏‎
زندگي‌‏‎ محل‌‏‎ مسجد ، ‏‎ مجاور‏‎ يا‏‎ فوقاني‌‏‎ طبقه‌‏‎ در‏‎ مسجد ، ‏‎ حجرات‌‏‎ -‎‎‏‏3‏‎
مسجد‏‎ خادم‌‏‎ يا‏‎ جماعت‌‏‎ امام‌‏‎ يا‏‎ طلاب‏‎
:بر‏‎ مشتمل‌‏‎ آبدستخانه‌ ، ‏‎ و‏‎ آبريزگاه‌‏‎ -‎‏‏4‏‎
.(غسل‌‏‎ حوضچه‌‏‎ محل‌‏‎ -وضو‏‎ محل‌‏‎)نمازخانه‌‏‎ مجاوز‏‎ آبدستخانه‌‏‎ *
حاجت‌‏‎ قضاي‌‏‎ جهت‌‏‎ آبريزگاه‌ ، ‏‎ *
عبداللهي‌‏‎ مساجد‏‎ معماري‌‏‎ عناصر‏‎ مشخصات‌‏‎ *
:ديوارها‏‎(‎‎‏‏1‏‎
گاهي‌‏‎ گل‌ ، ‏‎ و‏‎ كاه‌‏‎ از‏‎ مركب‏‎ خام‌ ، ‏‎ خشت‌‏‎ جنس‌‏‎ از‏‎ قطور‏‎ ديوارها‏‎
گاهي‌‏‎ آنها ، ‏‎ به‌‏‎ بخشيدن‌‏‎ استحكام‌‏‎ جهت‌‏‎ حيواني‌ ، ‏‎ پشم‌‏‎ با‏‎ مخلوط‏‎
شده‌‏‎ گذاشته‌‏‎ كار‏‎ چوبي‌‏‎ الوار‏‎ خام‌‏‎ خشت‌‏‎ چينه‌هاي‌‏‎ لاي‌‏‎ لابه‌‏‎
اندود‏‎ گل‌‏‎ و‏‎ كاه‌‏‎ از‏‎ لايه‌اي‌‏‎ با‏‎ ساله‌‏‎ هر‏‎ ديوارها‏‎.‎است‌‏‎
عهده‌‏‎ بر‏‎ روستا‏‎ همان‌‏‎ مردان‌‏‎ را‏‎ گل‌اندودي‌‏‎ كار‏‎ و‏‎ مي‌گردند‏‎
عام‌المنفعه‌‏‎ كارهاي‌‏‎ و‏‎ وظايف‌‏‎ از‏‎ همواره‌‏‎ كار‏‎ اين‌‏‎ و‏‎ دارند‏‎
انجام‌‏‎ خداوند‏‎ رضايت‌‏‎ جلب‏‎ براي‌‏‎ و‏‎ مي‌رفته‌‏‎ شمار‏‎ به‌‏‎ مسلمانان‌‏‎
نيز‏‎ سانتيمتر‏‎ از 45‏‎ ديوارها‏‎ ضخامت‌‏‎ گاهي‌‏‎.‎است‌‏‎ گرفته‌‏‎
به‌‏‎ وبدون‌‏‎ باشند‏‎ ساده‌‏‎ كه‌‏‎ صورتي‌‏‎ در‏‎ ديوارها‏‎.‎است‌‏‎ متجاوز‏‎
حجيم‌‏‎ توده‌هاي‌‏‎ از‏‎ باشند ، ‏‎ شده‌‏‎ ساخته‌‏‎ خام‌‏‎ خشت‌‏‎ بردن‌‏‎ كار‏‎
.شده‌اند‏‎ تشكيل‌‏‎ موره‌‏‎ /مره‌‏‎ به‌‏‎ موسوم‌‏‎ كاهگل‌‏‎
:سقف‌‏‎ (‎‎‏‏2‏‎
كه‌‏‎ موازي‌‏‎ چوبي‌‏‎ تيرهاي‌‏‎ از‏‎ استفاده‌‏‎ با‏‎ عبداللهي‌‏‎ مساجد‏‎ سقف‌‏‎
شده‌‏‎ ساخته‌‏‎ پرمي‌كنند ، ‏‎ چوبي‌‏‎ تيركهاي‌‏‎ را‏‎ آنها‏‎ بين‌‏‎ فاصله‌‏‎
چوب‏‎ سخت‌‏‎ درختان‌‏‎ جنس‌‏‎ از‏‎ چوبي‌‏‎ تيركهاي‌‏‎ و‏‎ تيرها‏‎ اين‌‏‎.‎است‌‏‎
درختان‌‏‎ از‏‎ تيرها‏‎مي‌باشد‏‎ مسجد‏‎ پيرامون‌‏‎ طبيعت‌‏‎ و‏‎ محيط‏‎
در‏‎ شدن‌‏‎ بريده‌‏‎ و‏‎ شدن‌‏‎ خشك‌‏‎ از‏‎ پس‌‏‎ و‏‎ مي‌شوند‏‎ انتخاب‏‎ قطور‏‎
به‌‏‎ مسجد‏‎ ايوان‌‏‎ و‏‎ شبستان‌‏‎ ستونهاي‌‏‎ و‏‎ سقف‌‏‎ تيرهاي‌‏‎ ساختمان‌‏‎
شدن‌‏‎ تنظيم‌‏‎ و‏‎ تيرها‏‎ گرفتن‌‏‎ قرار‏‎ از‏‎ پس‌‏‎.‎مي‌روند‏‎ كار‏‎
مي‌شود‏‎ اندود‏‎ گل‌‏‎ بام‌‏‎ مسجد ، ‏‎ سقف‌‏‎ تكميل‌‏‎ و‏‎ چوبي‌‏‎ تيركهاي‌‏‎
آن‌ ، ‏‎ سطح‌‏‎ بر‏‎ سنگي‌‏‎ وزين‌‏‎ استوانه‌هاي‌‏‎ غلطانيدن‌‏‎ با‏‎ وسپس‌‏‎
گل‌‏‎ بار‏‎ يك‌‏‎ حداقل‌‏‎ ساله‌‏‎ همه‌‏‎ مسجد‏‎ بام‌‏‎.مي‌گردد‏‎ متراكم‌‏‎
.مي‌گردد‏‎ اندود‏‎
:ستونها‏‎ (‎‎‏‏3‏‎
نشانه‌‏‎ به‌‏‎ -اصلي‌‏‎ ستون‌‏‎ چهار‏‎ بر‏‎ غالبا‏‎ سقف‌‏‎ چوبي‌‏‎ تيرهاي‌‏‎
فرعي‌‏‎ ستون‌‏‎ تعدادي‌‏‎ و‏‎ -‎راشدين‌‏‎ خلفاي‌‏‎ /(‎ص‌‏‎)‎نبي‌‏‎ يار‏‎ چهار‏‎
چوبي‌‏‎ سرستون‌‏‎ يك‌‏‎ توسط‏‎ ستونها‏‎ از‏‎ هريك‌‏‎.‎مي‌شوند‏‎ برافراشته‌‏‎
گاهي‌‏‎.‎مي‌كند‏‎ راتحمل‌‏‎ سقف‌‏‎ تيركهاي‌‏‎ و‏‎ تيرها‏‎ وزن‌‏‎ شده‌ ، ‏‎ خراطي‌‏‎
شده‌اي‌‏‎ حجاري‌‏‎ سنگي‌‏‎ ستون‌‏‎ پايه‌‏‎ بر‏‎ چوبي‌ ، ‏‎ ستونهاي‌‏‎ پاي‌‏‎
موژژ‏‎ روستاي‌‏‎ عبداللهي‌‏‎ مسجد‏‎ نمونه‌‏‎ در‏‎.‎است‌‏‎ گرديده‌‏‎ استوار‏‎
كه‌‏‎ مانده‌‏‎ برجاي‌‏‎ سنگي‌‏‎ ستوني‌‏‎ پايه‌‏‎ سنندج‌ ، ‏‎ توابع‌‏‎ از‏‎
و‏‎ عبدالعزيز‏‎ سلطان‌‏‎)نام‌‏‎ و‏‎ است‌‏‎ گرديده‌‏‎ حجاري‌‏‎ برآن‌‏‎ نوشته‌اي‌‏‎
احتمالا‏‎ كه‌‏‎ مي‌شود‏‎ ديده‌‏‎ وضوح‌‏‎ به‌‏‎ ميان‌‏‎ آن‌‏‎ در‏‎ (سنه‌ 284‏‎
.اسلامي‌‏‎ اوليه‌‏‎ قرون‌‏‎ در‏‎ است‌‏‎ مسجد‏‎ اين‌‏‎ مرمت‌‏‎ زمان‌‏‎ به‌‏‎ مربوط‏‎
:عبداللهي‌‏‎ مساجد‏‎ ورودي‌‏‎ سردرب‏‎ كتيبه‌‏‎ (‎‎‏‏4‏‎
حدود 10‏‎ ضخامت‌‏‎ به‌‏‎ سنگي‌‏‎ لوحي‌‏‎ از‏‎ عبارتست‌‏‎ كتيبه‌‏‎ اين‌‏‎
مشهور‏‎ جمله‌‏‎ دو‏‎ غالبا‏‎ كه‌‏‎ متر‏‎ x1‏‎/ابعاد 5‏‎ در‏‎ سانتيمتر‏‎
ورودي‌‏‎ سردرب‏‎ در‏‎ و‏‎ گرديده‌‏‎ نقر‏‎ آن‌‏‎ بر‏‎ شهادتين‌مسلمانان‌‏‎
اين‌‏‎ حجاري‌‏‎ شيوه‌‏‎.است‌‏‎ گشته‌‏‎ نصب‏‎ اصلي‌‏‎ درب‏‎ طرفين‌‏‎ در‏‎ يا‏‎ مسجد‏‎
نگار‏‎ و‏‎ نقش‌‏‎ و‏‎ ظرافت‌‏‎ هيچگونه‌‏‎ بدون‌‏‎ و‏‎ ساده‌‏‎ بسيار‏‎ كتيبه‌ها‏‎
نمونه‌ ، ‏‎ براي‌‏‎.است‌‏‎ كوفي‌‏‎ شيوه‌‏‎ به‌‏‎ كتيبه‌ها‏‎ اين‌‏‎ خط‏‎ نوع‌‏‎.است‌‏‎
طرف‌‏‎ در‏‎ موغار‏‎ پير‏‎ پيرمقداد ، ‏‎ روستاي‌‏‎ عبداللهي‌‏‎ مسجد‏‎ كتيبه‌‏‎
لااله‌‏‎ اشهدان‌‏‎)‎ مقدس‌‏‎ جملات‌‏‎ و‏‎ شده‌‏‎ نصب‏‎ مسجد‏‎ ورودي‌‏‎ درب‏‎ چپ‌‏‎
.است‌‏‎ گرديده‌‏‎ حك‌‏‎ آن‌‏‎ بر‏‎ (‎الله‌‏‎ رسول‌‏‎ محمدا‏‎ ان‌‏‎ اشهد‏‎ و‏‎ الاالله‌‏‎
:مسجد‏‎ ورودي‌‏‎ درب‏‎ -‎‏‏5‏‎
و‏‎ كوتاه‌‏‎ اساسا‏‎ كردستان‌ ، ‏‎ عبداللهي‌‏‎ مساجد‏‎ اكثر‏‎ ورودي‌‏‎ درب‏‎
مي‌بايستي‌‏‎ لزوما‏‎ آن‌‏‎ از‏‎ عبور‏‎ براي‌‏‎ و‏‎ شده‌‏‎ ساخته‌‏‎ كم‌ارتفاع‌‏‎
امر‏‎ اين‌‏‎ يقين‌ ، ‏‎ به‌‏‎ قريب‏‎ احتمال‌‏‎ به‌‏‎ كه‌‏‎ آورد‏‎ فرود‏‎ را‏‎ سر‏‎
به‌‏‎ است‌‏‎ تكريم‌‏‎ و‏‎ تعظيم‌‏‎ اداي‌‏‎ و‏‎ سرفرودآوردن‌‏‎ لزوم‌‏‎ يادآور‏‎
در‏‎.‎مي‌باشد‏‎ مسلمانان‌‏‎ نزد‏‎ در‏‎ مكان‌‏‎ مقدس‌ترين‌‏‎ كه‌‏‎ خدا‏‎ خانه‌‏‎
عبداللهي‌ ، ‏‎ مساجد‏‎ از‏‎ برخي‌‏‎ جمله‌‏‎ از‏‎ و‏‎ كردستان‌‏‎ قديمي‌‏‎ مساجد‏‎
جهت‌‏‎ به‌‏‎ كوتاه‌‏‎ سنگي‌‏‎ سكوي‌‏‎ دو‏‎ غالبا‏‎ ورودي‌‏‎ درب‏‎ طرفين‌‏‎ در‏‎
عبداللهي‌‏‎ مساجد‏‎ بيشتر‏‎ در‏‎ اما‏‎ ;است‌‏‎ گرديده‌‏‎ تعبيه‌‏‎ نشستن‌‏‎
.مي‌باشد‏‎ چوب‏‎ جنس‌‏‎ از‏‎ و‏‎ ساده‌‏‎ بسيار‏‎ و‏‎ سكو‏‎ بدون‌‏‎ ورودي‌ ، ‏‎ درب‏‎
اوقات‌‏‎ اكثر‏‎ در‏‎ كردستان‌‏‎ مساجد‏‎ درب‏‎ كه‌‏‎ است‌‏‎ تذكر‏‎ به‌‏‎ لازم‌‏‎
.مي‌شود‏‎ بسته‌‏‎ ندرت‌‏‎ به‌‏‎ و‏‎ است‌‏‎ باز‏‎ شبانه‌روز‏‎
راهرو‏‎ يك‌‏‎ واسطه‌‏‎ با‏‎ اصلي‌‏‎ درب‏‎ گاهي‌‏‎ عبداللهي‌‏‎ مساجد‏‎ در‏‎
اما‏‎.‎مي‌كند‏‎ پيدا‏‎ ارتباط‏‎ مسجد‏‎ كفش‌كن‌‏‎ به‌‏‎ مستقيما‏‎ باريك‌ ، ‏‎
از‏‎ شبستان‌‏‎ به‌‏‎ ورود‏‎ اسلامي‌ ، ‏‎ مساجد‏‎ متاخر‏‎ نمونه‌هاي‌‏‎ در‏‎
كفش‌كن‌‏‎ و‏‎ حياط‏‎ به‌‏‎ سپس‌‏‎ و‏‎ هشتي‌‏‎ يا‏‎ دهليز‏‎ به‌‏‎ درب‏‎ طريق‌‏‎
.است‌‏‎ امكان‌پذير‏‎
:عبداللهي‌‏‎ مساجد‏‎ شبستان‌‏‎ ويژگيهاي‌‏‎ -‎‏‏6‏‎
:است‌‏‎ تمايز‏‎ قابل‌‏‎ بخش‌‏‎ دو‏‎ مساجد‏‎ اين‌‏‎ شبستان‌‏‎ در‏‎
نمازخانه‌ ، ‏‎ از‏‎ كوتاهتر‏‎ اندكي‌‏‎ ارتفاع‌‏‎ با‏‎ ورودي‌ ، ‏‎ بخش‌‏‎ (الف‌‏‎
احتمالا‏‎ يا‏‎ و‏‎ نمازگزار‏‎ اهالي‌‏‎ گفتگوي‌‏‎ يا‏‎ طلاب‏‎ نشستن‌‏‎ محل‌‏‎
.ابن‌السبيل‌‏‎ و‏‎ مسافرين‌‏‎ استراحت‌‏‎ جاي‌‏‎
گرديده‌‏‎ مفروش‌‏‎ نماز‏‎ مخصوص‌‏‎ سجاده‌هاي‌‏‎ با‏‎ كه‌‏‎ نمازخانه‌ ، ‏‎ (ب‏‎
.است‌‏‎
با‏‎ چوبين‌‏‎ نرده‌اي‌‏‎ يا‏‎ معجر‏‎ توسط‏‎ نمازخانه‌ ، ‏‎ و‏‎ ورودي‌‏‎ بخش‌‏‎ دو‏‎
.شده‌اند‏‎ جدا‏‎ يكديگر‏‎ از‏‎ سانتيمتر ، ‏‎ حداكثر 30‏‎ ارتفاع‌‏‎
هنگام‌‏‎ به‌‏‎ مسجد ، ‏‎ شبستان‌‏‎ نمازخانه‌‏‎ بخش‌‏‎ مياني‌‏‎ بخش‌‏‎ در‏‎
با‏‎ -‎(Sopa/س‌پا‏‎) ه‌‏‎__ب‏‎ وم‌‏‎__وس‏‎__م‏‎ -تي‌‏‎___سن‏‎ خاري‌‏‎_ب‏‎ زمستان‌ ، ‏‎
قدامي‌‏‎ بخش‌‏‎ در‏‎.‎مي‌گردد‏‎ نصب‏‎ مخصوص‌‏‎ سكويي‌‏‎ بر‏‎ چوب‏‎ سوخت‌‏‎
پنجره‌اي‌‏‎ توسط‏‎ غالبا‏‎ كه‌‏‎ شده‌‏‎ واقع‌‏‎ محراب‏‎ مسجد‏‎ شبستان‌‏‎
پيدا‏‎ ارتباط‏‎ مسجد‏‎ پيرامون‌‏‎ طبيعت‌‏‎ با‏‎ قبله‌ ، ‏‎ به‌‏‎ رو‏‎ كوچك‌ ، ‏‎
.مي‌كند‏‎
مقابل‌‏‎ ديوار‏‎ بر‏‎ مخصوص‌‏‎ مرمر‏‎ سنگ‌‏‎ نوعي‌‏‎ پنجره‌ ، ‏‎ جاي‌‏‎ به‌‏‎ گاهي‌‏‎
و‏‎ مي‌نماياند‏‎ خوبي‌‏‎ به‌‏‎ را‏‎ آفتاب‏‎ گردش‌‏‎ كه‌‏‎ مي‌شود‏‎ نصب‏‎ محراب‏‎
عنوان‌‏‎ به‌‏‎ مي‌كند ، ‏‎ عبور‏‎ شفاف‌‏‎ سنگ‌‏‎ از‏‎ كه‌‏‎ نوري‌‏‎ تغييرات‌‏‎ از‏‎
.مي‌شود‏‎ استفاده‌‏‎ نماز‏‎ شرعي‌‏‎ اوقات‌‏‎ تعيين‌‏‎ در‏‎ سنجش‌‏‎ و‏‎ معيار‏‎
وسايل‌‏‎ ابتدايي‌ترين‌‏‎ و‏‎ كهنترين‌‏‎ از‏‎ آفتابي‌‏‎ ساعت‌‏‎ نوع‌‏‎ اين‌‏‎
در‏‎ نيز‏‎ اينك‌‏‎ هم‌‏‎ و‏‎ است‌‏‎ بوده‌‏‎ اسلام‌‏‎ صدر‏‎ مساجد‏‎ در‏‎ زمان‌سنجي‌‏‎
و‏‎ نورگيري‌‏‎ جهت‌‏‎ كردستان‌ ، ‏‎ روستاهاي‌‏‎ مساجد‏‎ از‏‎ برخي‌‏‎ محراب‏‎
.مي‌گيرد‏‎ قرار‏‎ استفاده‌‏‎ مورد‏‎ نماز ، ‏‎ فريضه‌‏‎ شرعي‌‏‎ وقت‌‏‎ تعيين‌‏‎
نماي‌‏‎ طاق‌‏‎ يك‌‏‎:‎از‏‎ عبارتند‏‎ عبداللهي‌‏‎ مساجد‏‎ محراب‏‎ عناصر‏‎
متر‏‎ حداكثر 2‏‎ محراب‏‎ ارتفاع‌‏‎جناغي‌‏‎ قوس‌‏‎ با‏‎ مستطيلي‌‏‎ ساده‌‏‎
محل‌‏‎ كه‌‏‎ شده‌‏‎ تعبيه‌‏‎ چوبي‌‏‎ طاقچه‌اي‌‏‎ گاهي‌‏‎ محراب ، ‏‎ سقف‌‏‎ در‏‎.است‌‏‎
دو‏‎ نيز‏‎ محراب‏‎ طاق‌‏‎ طرفين‌‏‎ و‏‎ داخل‌‏‎ در‏‎.‎است‌‏‎ قرآن‌‏‎ نگهداري‌‏‎
عبداللهي‌ ، ‏‎ مساجد‏‎ از‏‎ برخي‌‏‎ در‏‎.‎است‌‏‎ گرديده‌‏‎ تعبيه‌‏‎ طاقچه‌‏‎
محراب‏‎ ارتفاع‌‏‎ به‌‏‎ قد ، ‏‎ تمام‌‏‎ يا‏‎ قد‏‎ نيم‌‏‎ پنجره‌اي‌‏‎ توسط‏‎ محراب‏‎
مسجد‏‎ پيرامون‌‏‎ و‏‎ بيروني‌‏‎ فضاي‌‏‎ به‌‏‎ كوچك‌‏‎ دريچه‌اي‌‏‎ توسط‏‎ يا‏‎ و‏‎
پنجره‌هاي‌‏‎ در‏‎.ساده‌اند‏‎ و‏‎ چوبي‌‏‎ پنجره‌ها‏‎.دارد‏‎ ارتباط‏‎
چشم‌‏‎ به‌‏‎ شده‌‏‎ خراطي‌‏‎ تزئينات‌‏‎ و‏‎ رنگي‌‏‎ شيشه‌هاي‌‏‎ گاهي‌‏‎ متاخر ، ‏‎
پشت‌‏‎ در‏‎ كوچكي‌‏‎ اتاق‌‏‎ به‌‏‎ دريچه‌اي‌‏‎ توسط‏‎ محراب‏‎ گاهي‌‏‎.‎مي‌خورد‏‎
محراب‏‎ ارتفاع‌‏‎ مورد ، ‏‎ اين‌‏‎ در‏‎مي‌كند‏‎ پيدا‏‎ راه‌‏‎ محراب‏‎
.است‌‏‎ متر‏‎ از 2‏‎ كوتاهتر‏‎
به‌‏‎ مسجد ، ‏‎ شبستان‌‏‎ جانبي‌‏‎ ديوارهاي‌‏‎ در‏‎ شده‌‏‎ تعبيه‌‏‎ طاقچه‌هاي‌‏‎
يا‏‎ سوز‏‎ گرد‏‎ چراغ‌‏‎ دادن‌‏‎ جاي‌‏‎ محل‌‏‎ متر ، ‏‎ نيم‌‏‎ حداكثر‏‎ پهناي‌‏‎
نسبت‌‏‎ -‎قدامي‌تر‏‎ طاقچه‌هاي‌‏‎.‎است‌‏‎ زيرسيگاريها‏‎ يا‏‎ توري‌‏‎ چراغ‌‏‎
.است‌‏‎ ديني‌‏‎ كتابهاي‌‏‎ و‏‎ رحلها‏‎ قرآنها ، ‏‎ نگهداري‌‏‎ محل‌‏‎ -محراب‏‎ به‌‏‎
نيم‌‏‎ از‏‎ بيش‌‏‎ پهناي‌‏‎ با‏‎ طاقچه‌هايي‌‏‎ شبستان‌ ، ‏‎ خلفي‌‏‎ بخش‌‏‎ در‏‎
.است‌‏‎ مسجد‏‎ اضافي‌‏‎ جانمازهاي‌‏‎ نگهداري‌‏‎ محل‌‏‎ كه‌‏‎ شده‌‏‎ تعبيه‌‏‎ متر‏‎
قرآن‌ ، ‏‎ از‏‎ بعد‏‎ كردستان‌ ، ‏‎ قديمي‌‏‎ مساجد‏‎ محراب‏‎ ملزومات‌‏‎ از‏‎ يكي‌‏‎
خطبه‌هاي‌‏‎ ايراد‏‎ هنگام‌‏‎ به‌‏‎ جماعت‌‏‎ امام‌‏‎ كه‌‏‎ چوبين‌‏‎ است‌‏‎ شمشيري‌‏‎
كه‌‏‎ چوبين‌‏‎ شمشير‏‎ اين‌‏‎.‎مي‌گيرد‏‎ راست‌‏‎ دست‌‏‎ به‌‏‎ جمعه‌‏‎ نماز‏‎
يادآور‏‎ و‏‎ يادگار‏‎ اسلامي‌ ، ‏‎ حكومت‌‏‎ اقتدار‏‎ از‏‎ است‌‏‎ نمادي‌‏‎
در‏‎.‎است‌‏‎ مسلمانان‌‏‎ شهادت‌طلبي‌هاي‌‏‎ و‏‎ مجاهدتها‏‎ و‏‎ جانبازيها‏‎
آن‌‏‎ بودن‌‏‎ چوبينه‌‏‎ البته‌‏‎ و‏‎ هجري‌‏‎ نخستين‌‏‎ سده‌هاي‌‏‎ و‏‎ دهه‌ها‏‎
با‏‎ آغاز‏‎ در‏‎ اسلام‌‏‎ اينكه‌‏‎ و‏‎ آن‌‏‎ بودن‌‏‎ نمادينه‌‏‎ بر‏‎ است‌‏‎ تاكيدي‌‏‎
پويا‏‎ انديشه‌‏‎ تعالي‌‏‎ طريق‌‏‎ از‏‎ بعدها‏‎ اما‏‎ يافته‌ ، ‏‎ گسترش‌‏‎ شمشير‏‎
به‌‏‎ و‏‎ يافت‌‏‎ استقرار‏‎ دلها ، ‏‎ بر‏‎ حاكميت‌‏‎ و‏‎ اسلامي‌‏‎ والاي‌‏‎ و‏‎
.دوانيد‏‎ ريشه‌‏‎ عالم‌‏‎ اقطار‏‎ در‏‎ و‏‎ رسيد‏‎ شكوفايي‌‏‎
‌‏‎ دارد‏‎ ادامه‌‏‎پايان بخش اول



Copyright 1996-2001 HAMSHAHRI, All rights reserved.
HTML Production by Hamshahri Computer Center.